Μνήμη και Τιμή στην Παλιά Σκαμνιά: 83 Χρόνια από την Καταστροφή

Η Παλιά Σκαμνιά είναι εδώ για να θυμίζει το ιερό και απαράγραπτο αίτημα των γερμανικών οφειλών…

Από την εκδήλωση Μνήμης Κυριακή 3 Μαΐου 2026

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, εκπρόσωποι της Εκκλησίας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης υπογράμμισαν τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και της ανάδειξης των αγώνων και των θυσιών των κατοίκων της περιοχής μας... 

«Να αναδειχθούν οι αγώνες και οι θυσίες των ανθρώπων της περιοχής μας», τόνισε στον πρόλογό του ο πατέρας Ιωάννης Δραχαλίβας, μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας. «Το τραγικό αυτό γεγονός οφείλουμε να το θυμόμαστε κάθε χρόνο και να ευχόμαστε τα χωριά μας να μην ξαναζήσουν τέτοιες τραγωδίες. Να τιμούμε τους αγώνες και να εμπνεόμαστε από το παράδειγμά τους».

«Η περίοδος 1941–1944 βαραίνει τον τόπο μας, γιατί επέλεξε την Αντίσταση», υπογράμμισε στον χαιρετισμό της η αντιπεριφερειάρχης κ. Μαρία Γαλλιού (Maria Galliou), επισημαίνοντας ότι το χτύπημα στη Σκαμνιά δεν ήταν τυχαίο, καθώς στο Δημοτικό σχολείο στεγαζόταν η έδρα του ΕΛΑΣ Ολύμπου.

Ο Δήμος Ελασσόνας στάθηκε διαχρονικά και στέκεται στο πλευρό του Συλλόγου στον αγώνα για την ανακήρυξη της Σκαμνιάς ως μαρτυρικού χωριού, δήλωσε ο δήμαρχος κ. Νικόλαος Γάτσας (Δήμαρχος Ελασσόνας Νίκος Γάτσας, Νίκος Γάτσας), επαινώντας τις πρωτοβουλίες του Συλλόγου με εκδηλώσεις και ημερίδες.

«Η σημερινή ημέρα μάς θυμίζει τις θυσίες του λαού μας για την ελευθερία και την πρόοδό του και αναδεικνύει τη δύναμή του να αντιμετωπίζει κάθε είδους δοκιμασίες. Έχουμε χρέος να στεκόμαστε απέναντι στους ισχυρούς της εποχής μας, απέναντι σε όσους καταπατούν τη ζωή και τα δικαιώματά μας», ανέφερε στον χαιρετισμό του ο δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Τυρνάβου κ. Γεώργιος Σπάχος.

«Να ευχόμαστε όλοι μαζί και σαν Σκαμνιώτες και σαν Έλληνες να μην ξαναζήσουμε τέτοιες ημέρες», σημείωσε ο πρόεδρος της τοπικής Κοινότητας Σκαμνιάς κ. Κωνσταντίνος Μωραΐτης.

«Είναι τιμή μας που βρισκόμαστε εδώ», δήλωσε η κ. Εύη Παπανίκα (Ευη Παπανικα), εκπροσωπώντας τον Σύλλογο Φίλοι του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Λάρισας.

Οι ομιλίες υπήρξαν δυνατές και συγκινητικές — χωρίς χειροκροτήματα, όπως αρμόζει στον ιερό χώρο και στη σεμνότητα της περίστασης.

«Είμαι πολύ συγκινημένος. Ήμουν δέκα χρονών όταν κάηκε η Σκαμνιά», ανέφερε με στεντόρεια φωνή ο σεβαστός Σκαμνιώτης Ιωάννης Τσιαπάλης (Γιάννης Τσιαπάλης), κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης, ερευνητής της τοπικής Ιστορίας. «Το χωριό ήταν κατεστραμμένο. Οι κάτοικοι κατέβηκαν στην Κωνόσπολη, όπου υπήρχαν καλύβες (μαντριά). Εκεί εγκαταστάθηκαν αρχικά και στη συνέχεια έχτισαν μικρά, πρόχειρα σπίτια, δημιουργώντας το νέο χωριό, τα Καλύβια. Οι συνθήκες διαβίωσης ήταν τραγικές. 

Οι άνθρωποι απελπισμένοι αναζητούσαν μάταια ρούχα μέσα στα αποκαΐδια»… Ιδιαίτερα σοβαρό ήταν και το πρόβλημα της ύδρευσης: «Τα νερά μολύνθηκαν, προκαλώντας επιδημίες. 

Μέσα σε έναν χρόνο πέθαναν πάνω από εκατό άνθρωποι — κυρίως μικρά παιδιά — από ελονοσία, τύφο, παράτυφο και δυσεντερία».

Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε και η παρέμβαση της ιστορικού Αποστολίας Καρρά (Apostolia Karra), η οποία, μέσα από ένα καίριο και διαχρονικό ερώτημα για τη βία κατά των αμάχων, ανέδειξε τη διαχρονικότητα των διδαγμάτων της ιστορίας: 

«Σε τι έφταιξε η Πασχαλιά Μαλάμη, που ζούσε σε έναν απομακρυσμένο τόπο, μακριά από τα μεγάλα πεδία μαχών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και δολοφονήθηκε από τους Γερμανούς; Πώς είναι δυνατόν να σκοτώνονται άμαχοι, και μάλιστα γυναίκες;»

«Η μνήμη δεν είναι μόνο φόρος τιμής στο παρελθόν», τόνισε η πρόεδρος του Συλλόγου Τούλα Μουγδή (Toula Mougdi).

 «Είναι φάρος για το μέλλον. Γι’ αυτό υψώνουμε τη φωνή μας ενάντια στους πολέμους, ενάντια στον φασισμό και τον ναζισμό, που όπου επικρατούν σπέρνουν τον όλεθρο, τον πόνο και την καταστροφή».

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης παρουσιάστηκε και έκθεση φωτογραφίας από την Παλιά Σκαμνιά, μέσα από την οποία αναδείχθηκε ότι τα ίχνη της καταστροφής παραμένουν έως σήμερα ορατά. 

Η Παλιά Σκαμνιά είναι πλέον ένα βουνό, μια δασική έκταση, με λιγοστά ερείπια του χωριού και μια εκκλησία, την Εκκλησία της Αγίας Τριάδας, του 15ου αιώνα, πρώτη μεταβυζαντινή εκκλησία της επαρχίας Ελασσόνας μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, να στέκει μόνη κι αγέρωχη, διατηρητέο θρησκευτικό, πολιτιστικό και ιστορικό μνημείο σήμερα.

Η Παλιά Σκαμνιά είναι εδώ για να μας θυμίζει διαρκώς ότι το μίσος, ο φασισμός και ο ναζισμός δεν έχουν θέση στον ανθρώπινο πολιτισμό. Είναι εδώ και για να μας θυμίζει το ιερό και απαράγραπτο αίτημα των γερμανικών οφειλών…