Γράφει ο Αθανάσιος Σούρλας
Δοσίλογες Οργανώσεις Θεσσαλίας εκτέλεση του εφημέριου Αμπελώνα.
Στη Θεσσαλία, τέλη Φεβρουαρίου με αρχές Μαρτίου 1944, εμφανίζονται τρεις οργανώσεις, που συνεργάζονται με τους κατακτητές. Η Εθνική Αντικομμουνιστική Οργάνωσις (Ε.Α.Ο.), η Ένωσις Ελλήνων Εθνικιστών (Ε.Ε.Ε.) και ο Εθνικός Αγροτικός Σύνδεσμος Αντικομμουνιστικής Δράσεως, ο γνωστός Ε.Α.Σ.Α.Δ. Η πρώτη κατευθύνεται απευθείας από τα Ες-Ντε και υπάρχει μόνο στον Βόλο, με ασήμαντο αριθμό μελών και με επικεφαλής τον διερμηνέα των Γερμανών Κωνσταντινίδη. Η δεύτερη έχει επαφή με γερμανικές αρχές και υπάρχει κατά κύριο λόγο στον Βόλο με επικεφαλής τον γιατρό Ν. Γεκενίδη και στη Λάρισα με τον δικηγόρο Βασίλη Σχινά. Η δεύτερη δεν απόκτησε ποτέ και στις δύο πόλεις περισσότερα από 10 έως 15 μέλη, άοπλα τα περισσότερα.
Η τρίτη, ο Ε.Α.Σ.Α.Δ., εμφανίζεται και στις τέσσερις πρωτεύουσες των θεσσαλικών νομών. Τον πρώτο ένοπλο πυρήνα του ΕΑΣΑΔ αποτέλεσαν 17 ταγματασφαλίτες που έφθασαν στον Βόλο από την Αθήνα στα τέλη Μαρτίου 1944. Σκοπός τους θεωρητικά «είναι η αντιμετώπιση της κομμουνιστικής βίας και η εξουδετέρωση όλων των κινήσεων στις πόλεις και τα χωριά που ήταν πιθανό να βλάψουν τα εθνικά συμφέροντα.»
Η άφιξή τους ανακοινώθηκε με καθυστέρηση, στις 27 Απριλίου 1944, από το ραδιόφωνο της Αθήνας.
Στον Βόλο επικεφαλής τους είναι ο Τάκης Μακεδόνας, στη Λάρισα ο Καραγεώργος, ο Παπαναξαγόρας στα Φάρσαλα, στα Τρίκαλα ο Μαντζούκας, ο Γιάννης Μακρής, ο Γιάννης Μπιζής, στην Καρδίτσα ο Παπάς, ο Παπαγεωργίου και άλλοι. Επικεφαλής των Ε.Α.Σ.Α.Δ. είναι συνηθισμένα άτομα, χωρίς προβολή και χωρίς δεσμούς με το κοινό. ( . . . ) Πίσω όμως από αυτούς κρύβονται μερικοί πολιτευόμενοι, βιομήχανοι, άνθρωποι της «καλής κοινωνίας», που παίζουν ύπουλο παιχνίδι.
Στον ΕΑΣΑΔ κατέφυγαν επίσης και άλλοι, που προηγουμένως ήταν ενταγμένοι στον ΕΔΕΣ ή ακόμα και στο ΕΑΜ, οι οποίοι, κατά καιρούς, είχαν εκδιωχθεί από τις γραμμές του. Αυτοί εντάχθηκαν στο ΕΑΣΑΔ για να αποφύγουν τις διώξεις και την εξόντωσή τους και για να εκδικηθούν τους διώκτες τους. Σ’ αυτό το μόρφωμα θα προσέλθουν και οι οικονομικώς δεινοπαθούντες, με την ελπίδα ότι οι αποδοχές που ανέμεναν από την ένταξή τους θα ανακούφιζαν τη δυστυχία τους, καθώς και πολλά περιθωριακά στοιχεία που διείδαν «λούφα» και πλιάτσικο.
Κάποιοι βέβαια από αυτούς κάλυπταν και τους ιδιοτελείς υπολογισμούς τους: το ξεκαθάρισμα παλαιών λογαριασμών με τον γείτονα ή και την ευκαιρία εύκολου πλουτισμού.
Η συγκρότηση των Ταγμάτων ασφαλείας και των λοιπών δοσιλογικών οργανώσεων της επαρχίας ήρθε σαν αντίδραση στην συγκρότηση της Οργάνωσης Προστασίας Λαϊκού Αγώνα (ΟΠΛΑ) η οποία ήταν ένοπλη οργάνωση που εμφανίστηκε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 1943, ελεγχόμενη αποκλειστικά από το πολιτικό γραφείο του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, με αποστολή τη συλλογή πληροφοριών και ειδικών αποστολών αλλά κυρίως αναλάμβανε δολοφονίες ατόμων που κρίνονταν από το ΚΚΕ ως δωσίλογοι, αλλά και αντιφρονούντων, τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς, ανεξαρτήτως φύλλου και ηλικίας, αλλά και της εσφαλμένης απόφασης του Γ.Γ. του ΚΚΕ Σιάντου, τον Ιανουάριο του 1944, για οργάνωση στρατοπέδων συγκέντρωσης «αντιφρονούντων» (στην Πελοπόννησο κατά κύριο λόγο λόγω μικρής προσέλευσης στο ΕΑΜ), τα οποία για αρκετούς πολίτες η κατάταξη στα Τάγματα Ασφαλείας φαινόταν σωτήρια.
Η δράση αυτών των δοσιλογικών οργανώσεων τα πρώτα χρόνια περιορίστηκε σε περιοχές όπου υπήρχε έντονη η παρουσία του ΕΑΜ αλλά και σε πόλεις και χωριά με μεγάλα ποσοστά συμπαθούντων το ΚΚΕ.
Ο συγχωριανός και γειτονάς μου Σταύρος Παπαδόπουλος περιγράφει με σημαντικές λεπτομέρειες και αρκετά αμερόληπτα τη δράση του ΕΑΣΑΔ αλλά και τα τραγικά για το χωριό μας γεγονότα του Μαΐου 1944, όπως και τη σύλληψη και κατόπιν εκτέλεση του επίσης συγχωριανού μου και γείτονα στο διπλανό σπίτι, Ανδρέα Μπετούνη.
Δυστυχώς όμως η βία δεν σταμάτησε εκεί στο χωριό μας αλλά και σε ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο και τα επόμενα χρόνια κατά τα οποία μεγιστοποιήθηκε και μάλιστα κατά τρόπο πολλές φορές ειδεχθή. Αυτό εν μέρει δικαίωσε τη αποστολή και τον λόγο συγκρότησης των Ταγμάτων Ασφαλείας και των λοιπών δοσιλογικών οργανώσεων και στέρησε έτσι την απονομή της δικαιοσύνης και την τιμωρία των πραγματικών ενόχων.
Εδώ και πολλά χρόνια αποσιωπάται ή αγνοείται μια ειδεχθής δολοφονία η οποία διαπράχθηκε, ίσως σαν αντίποινα, λίγους μήνες αργότερα στις 3 Σεπτεμβρίου 1944, αυτή του εφημέριου του Αμπελώνα του Πάπα Σταύρου Τσελά.
Ο π. Σταύρος Τσελάς γεννήθηκε στο Κουτρουπόσι Μαντινείας το 1876. Προερχόταν από φτωχή οικογένεια και με πολλές στερήσεις κατόρθωσε να σπουδάσει και να πάρει πτυχίο διδασκάλου. Το 1903, διορίσθηκε ως δάσκαλος στη Ροδιά Τυρνάβου, ενώ μετατέθηκε στον Αμπελώνα της Λάρισας το 1905. Εκεί νυμφεύτηκε, απέκτησε οκτώ παιδιά και χειροτονήθηκε Ιερέας. Για αρκετά χρόνια υπηρέτησε στο χωριό σαν ευσυνείδητος δάσκαλος και ως Ιερέας ευλαβής και αγαπητός στους ενορίτες του. Χάριν στις προσπάθειές του κτίσθηκε μεγαλοπρεπής ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Επίσης, το 1916-17 ίδρυσε τον πρώτο γεωργικό συνεταιρισμό Αμπελώνος.
Κατά την διάρκεια της Κατοχής, η παρουσία του ενέπνεε κύρος και επιβολή στους ενορίτες του και για αυτό ήταν εμπόδιο στα σχέδια του ΕΑΜ. Στις 3 Σεπτεμβρίου 1944, οι τελευταίοι τον συνέλαβαν και αφού τον βασάνισαν σκληρά τον θανάτωσαν.
Αιωνία η μνήμη όλων αυτών των συγχωριανών μας που έπεσαν θύματα αυτής της αιματηρής περιόδου. Ο Θεός να αναπαύσει τις ψυχές τους.
📰 Ειδήσεις από Τύρναβο, Αμπελώνα και Νομό Λάρισας
Η καθημερινή σας ενημέρωση με αξιοπιστία και τοπικό ενδιαφέρον.
